ยางอะไหล่ต้องดูแลอย่างไร? อย่าปล่อยจนถึงวันฉุกเฉินแล้วใช้ไม่ได้

ยางอะไหล่เป็นเส้นที่ถูกลืมมากที่สุดในรถ เพราะไม่ได้ใช้งานเป็นประจำเหมือนยางทั้งสี่เส้นหลัก หลายคนไม่เคยเปิดดูเลยตั้งแต่ซื้อรถมาจนกระทั่งวันที่ต้องใช้จริง แล้วพบว่าลมแบนสนิทหรือยางแข็งกรอบจนใช้ไม่ได้

บทความนี้จะพาไปดูว่ายางอะไหล่ต้องดูแลอย่างไรให้พร้อมใช้เสมอ ต่างจากยางหลักตรงไหนบ้าง และยางอะไหล่แบบสเปกแวร์ที่มากับรถบางรุ่นมีข้อจำกัดอะไรที่ควรรู้ก่อนใช้งาน

ทำไมยางอะไหล่ถึงถูกลืม

ยางอะไหล่ไม่ได้สัมผัสถนนหรือรับน้ำหนักเหมือนยางหลัก จึงไม่มีอาการเตือนที่สังเกตได้ง่ายเวลาขับ ไม่มีเสียงดัง ไม่มีรถสั่น ไม่มีอาการดึงข้าง ทำให้เจ้าของรถไม่มีเหตุให้นึกถึงมันเลยจนกว่าจะถึงวันที่ต้องเปิดใช้จริง ซึ่งมักเป็นวันที่รถเสียกลางทางและต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วนที่สุด

ปัญหาคือแม้ไม่ได้ใช้งาน ยางอะไหล่ก็เสื่อมสภาพไปตามเวลาเช่นเดียวกับยางทั่วไป ทั้งลมที่ซึมออกทีละน้อยตามธรรมชาติของยาง และเนื้อยางที่แข็งกรอบไปตามอายุแม้จะไม่เคยแตะพื้นถนนเลย

ควรตรวจอะไรบ้างและบ่อยแค่ไหน

วิธีที่ง่ายที่สุดคือผูกการตรวจยางอะไหล่เข้ากับกิจวัตรเช็กลมยางหลักที่ทำอยู่แล้ว เมื่อเช็กลมสี่เส้นหลักทุกเดือนตามที่แนะนำใน เติมลมยางเท่าไหร่ดี ให้เปิดดูยางอะไหล่ไปพร้อมกันด้วยเลย

• วัดแรงดันลมด้วยเกจเดียวกับที่ใช้เช็กยางหลัก เทียบกับค่าที่ระบุบนแก้มยางอะไหล่
• สังเกตรอยแตกลายงาหรือเนื้อยางแข็งกรอบผิดปกติ
• ดูวันผลิตจากรหัส DOT บนแก้มยาง หากเก่ากว่า 6-8 ปีควรให้ช่างประเมินสภาพ
• ตรวจว่าอุปกรณ์เปลี่ยนยาง เช่น แม่แรงและประแจ ยังอยู่ครบและใช้งานได้
• สำหรับรถกระบะที่แขวนยางอะไหล่ใต้ท้อง ตรวจสลักและโซ่แขวนว่าไม่เป็นสนิมจนล็อกไม่ได้

ยางสเปกแวร์ต่างจากยางเต็มขนาดตรงไหน

รถบางรุ่นมากับยางอะไหล่แบบสเปกแวร์ (space-saver) ซึ่งมีขนาดเล็กและบางกว่ายางปกติอย่างเห็นได้ชัด ออกแบบมาเพื่อประหยัดพื้นที่เก็บ ไม่ใช่สำหรับใช้งานระยะยาวเหมือนยางเต็มขนาด

ยางแบบนี้มักมีข้อจำกัดเรื่องความเร็วสูงสุดและระยะทางที่ควรใช้ก่อนเปลี่ยนกลับเป็นยางปกติ ตัวเลขที่แน่นอนแตกต่างกันไปตามยี่ห้อและรุ่น จึงควรดูจากข้อความที่พิมพ์ไว้บนแก้มยางอะไหล่เส้นนั้นโดยตรง ไม่ควรขับด้วยความเร็วเดียวกับยางปกติหรือใช้งานต่อเนื่องนานเกินคำแนะนำ เพราะยางสเปกแวร์ไม่ได้ออกแบบมารับแรงและความร้อนสะสมแบบยางเต็มรูปแบบ

ตำแหน่งเก็บมีผลต่อการเสื่อมสภาพอย่างไร

รถเก๋งส่วนใหญ่เก็บยางอะไหล่ไว้ใต้พื้นห้องเก็บของท้ายรถ ซึ่งค่อนข้างพ้นจากความร้อนและรังสียูวีโดยตรง ยางจึงมักเสื่อมสภาพช้ากว่า ขณะที่รถกระบะหลายรุ่นแขวนยางอะไหล่ไว้ใต้ท้องรถด้านหลัง ซึ่งสัมผัสฝุ่น โคลน และความชื้นจากถนนโดยตรงตลอดเวลา ทำให้ทั้งยางและกลไกแขวนสึกหรอเร็วกว่า

รถกระบะที่ใช้งานลุยน้ำหรือทางลูกรังบ่อยจึงควรตรวจยางอะไหล่และจุดแขวนถี่กว่ารถที่ใช้งานในเมืองเป็นหลัก และควรทำความสะอาดคราบโคลนที่เกาะสะสมเป็นครั้งคราวเพื่อลดการกัดกร่อนของสลักและโซ่แขวน

คำถามที่พบบ่อย